Kyçu në rrugë

Josif Bageri nga Reka e Epërme e Gostivarit ishte një ndër figurat më të shquara të Rilindjes sonë kombëtare. Ai ishte poet me talent të rallë, prozator që shkroi shumë tregime (sidomos për fëmijë), gazetar dhe publicist si dhe atdhetar i flakët, i cili tërë jetën dhe veprën ia kushtoi cështjes kombëtare shqiptare.
Josif Bageri u lind në vitin 1870 në fshatin Nistorvë, i cili në atë kohë administrativisht i takonte sanxhakut të Dibrës, kurse tani – rrethi i Gostivarit. Në vendlindjen e tij e kaloi fëmijërinë dhe një pjesë të rinisë. Për shkak të rrehtanva politike të asaj kohe Josif nuk pat mundësi të filloj shkollimin në moshën e duhur. Leximin dhe shkrimin shqip e përvetësoi në Sofje në moshën 17 vjecare. Atje jetoi si mërgimtarë, ku për një kohë të gjatë punoi si këpuctar.
Krahas kësaj pune Josifi në Sofje, prej vitit 1887 u inkuadrua edhe në lëvizjen kombëtare shqiptare. Në këtë kohë, Sofja ishte e stërmbushur me atdhetarë, te cilët i ndiqte pushteti osman , për shkak të veprimtaris së tyre.
Më 1 janar te vititi 1893 ne Sofje u themelua shoqëria shqiptare “Dëshira”, ndërsa Josifi ishte njëri ndër themeluesit dhe aktivistët më të shquar të sajë. Kah fund i vitit 1899 shkoi në Stamboll për të vizituar poetin tonë të madh Naim Frashërinë, i cili ishte shumë i sëmurë dhe dergjej në shtrat. Takimi me Naimin i la mbresa të mëdha. Ndikimi i tij ishte jashtzokinsht i madh tek Josifi, sa që pas vdekjes se Naimit shkruajti edhe poezi për të:

“VAJTIMI MBI VARRIN E TË NDJERIT
VJERSHËTOR NAIM FRASHËRIT”

Heshtje! Heshtje mbi ty o Natyrë
Se ay që ty shumë të lavdëronte
Ra si fill bar mbi kosën e vekjes ndyrë;
Dhe lyra e ti, që kurrë nuk pushonte,
Po këndonte bukurinë tënde që ke,
Sot, mbetet e ve!

Të tëra ju fusha dheju male t’larta,
Bashkë që të gjitha zini sot me qa,
Vjershëtor’n e urtë që si lul’e thatë,
Përmbi dhe ka rënë dhe jetë më s’ka!
Qani! Qani gjithë! Qani me vajtim
Se shkon pa gëzim !

Në vargjet e më sipërme poeti shpreh dhimbjet e tij për vdekjen e Naimit. Në të njëjtën kohë flet edhe për tregon edhe për dashurin e Naimit për atdheut e tij. Josifi flet për të, një përkushtim të madh. Vdekjen e tij e sheh si një tragjedi për popullin shqiptar. Veprimtaria e Naimit pati ndikim shumë ta madh tek Josif Bageri.

Gjat periudhës së vitevr 1905 – 1907 Josifivi ndihmoj shumë në përhapjen e arsimit shqip ndër masat popullore. Ishte luftetar i denjë për gjuhën dhe shkollën shqipe dhe si rezultat i sajë, në shtator të vitit 1908 në fshtatin e tij të lindjes hapi ehde një shkollë shqipe.
Në maj të vitit 1910, në Sofje fillon të botojë gazetën me titull “Shqypeja e Shqypnisë ”, e cila luajti një rol të madh në përhapjen e asrsimit dhe në trajtimin e cështjes kombëtare.
Pas shpalljese së pavarsisë së Shqipërisë, Bageri kthehet në Shqipëri dhe vendoset në Durrës. Atje qeveria e emron redaktor të revistës “Ushtima e Krujës”. Në vitin 1915 , gjatë një udhëtimi të mundimshëm nga Durrësi për në Sofje, i lodhur e irraskapitur fizikisht Vdes ne Prishtinë.
Josofi Bageri punoi shumë për cështjën shqiptare. Punoi pa u lodhur, duke lënë pas shumë shkrime teë botuara e të pabotuara; poezi e prozë, platoforma politike, artikuj, komente, reagime, klidhje politike etj. Gjate veprimtarisë së tij pati një bashkpunim te ngushtë me dibranët: Said Najdenin e Jashar Erebarën, m Atanas Albanskin nga Reka e Epërme, me Nikolla Ivanajn, Luigj Gurakuqin dhe shumë atdhetar të tjerë.
Personaliteti dhe veprat e tij politike, letrare e publicistike meritojnë respekt të lartë.

SHQYPTARËT E SHKUPIT !

Shkup, or’kjytet i ndëgjuet !
Me ta bijt e tu shqyptar…
Shum provime ki provuet,-
Po tash ke nis udhë të mbarë

Bijt e tu tash kan fillue,
Gjith te zonat me i lon’-
Dhe kan nis me u vllaznue !…
Amës nderim për me dhon.

Shum i lumtun je , o Shkup
Se bijt e tu, ktu sivjet :
Kan fillue me çel kllub..
Në atni n’vendin e vet.

Besa bij e tu i kie :
Trime t’fjamtun ç’ke rrit vet ;
Fëmi veshnje, bij Shqypnie-
Dhe kunora në kët jet.

Me kta trima ç’ka Gegnia !
Gjithkund edhe në Kosov …
I ka besa dhe Toskinia,
T’cilët s’prrallen po bojn prov …

Gjitha kta trima besa – besën
Pasha Zotin e kan dhon –
Së në t’errët s’duen t’jesën!…
Por gjuhën me msu kan thon.

Perande kta po përpiqen,
Dit e nat pa mprajtim;
Edhe të mdhenj nuk po hiqen !…
Derdhin t’holla, pa kursim.

Gzohu Shqypni amë e dashun ! …
Se nji koh të mir ke mbrrit ;
Bijt e tu s’te lon për mbysun…
Fort shum shpejt je tuj shëndrit.

T’rrojn Shkupnjonët dhe Shqypnia !
T’ rrojn kllubi me gjith shok !
T’rrojn bashkimi e vllaznia !
Kështu du për Qill’ dhe tok .

Shkup 25 . X . 1908 m..

KUSHTRIMI I SHYPTARVET
NË MONASTIR

Na ka çpik Natura me ndies të dlir,
Disa djem, Shqypnie, disa burra t’mir
Kombi ka fillue dhe ka zgjedh kta trima !
Burra të shëndrritun, por si vegëtima.

Prej gjith anësh kombi, senitës ka zgjedh
Dhe në Monastir kta djem u kan mledh;
N’ kushtrim me kushtruem në kët mujë sivjet
Dhe me kuvendu për gjuhën e vet.

Shkronja për me zgjedh, se shum na duhen, -
Se kombi dhe gjuha ; besa me kta ruhen !…
Me kta shkruhen fjalët : ‘’ Liri dhe bashkim’’ ;
Me kta shtohen punët, për ma t’mir unshim

Kta shëndritin komb, sjellin kjytetni !…
Ah, të cilat na s’i kemi në Shqypni.
Përande Shqypni, e lumtun sot je,
Se për ty besa, u nis jet e re.

Bijt e tu filluen, me t’qit faqe bardh !…
Ande kah gjith anët, në kët vend kan ardh
Kta trima ç’ke rrit, t’pudhin komb e dor!
A balt e tua, t’qindisin kunor.

Kombi sot kremton dhe fort shum gzohet!…
Se fëmia jote, shpejt dot’lulzohet…
Të rrojn! Keta trima, senitës kombi,
Se ky kushtrim ton botën trondi!…

Të rojn Shqypnia ! me gjith bijt e sajë !…
Besa tosk e gegë, kurri nuk i dajë.

Njësia bon forcin
Dhe bashkimi ka fuqin!
Cili komb kta i ka:
Kurri s’vritet vila me vlla..

Botuar në gaz. ” Uria” nr. 18, 29 .XI .1908, Selanik

Ka kaluar një muaj nga zgjithja e statusit të Kosovës. Kosova sot është shtet, ndoshta gjysmak por shumë më i mirë dhe më i këndshëm se status i pazgjidhur apo autonomia ndër Jugosllavi. “Miqët” tanë në Ballakan, të udhëhequr nga sllavët (sërbët dhe sllavo maqedonasit) nxorën me qindra arsye pse Kosova është bë e pavarur. Aryse nga më të shëmtuarat , më qesharaket. Po ti ndëgjoje këto arsye i bie se shqiptarët të gjithë janë teroristë të klasit të parë, që as vet Amerika nuk mundet te dal ne balle me ta. Prandaj këta të fundit vendoseën që shqiptarëve tju krijohet edhe një shtet të ri, për ti mbajt nën kontroll popullin “teroristë”.

Kjo që po shkruaj flet për “antishqiptarizmin” që ka kaplu ballkanin pas shpalljes së pavarësisë. Si duket frustracionet janë rritur tek gjitha shoqerit në rajon. E ku mos te frustrohen, kur shqiptaret dita ditës po faktorizohen me shpejtësi të hatarshëme. Po ti përcjellje komentet e mediave maqedonase, të linin përshtypje, se sllavo maqedonasit janë shumë më të brengosur për fatin e Sërbis se vet Sërbia, sa që pas pavarsisë, shqiptarët percetpoheshin (me dashje) si pjellë e djallit, popullë gjenetikisht i deformuar, ndërsa rastin e Gërdecit si dënim prej zotit për krejt gabimet që kemi shkaktuar ndaj sllavëve. Në realitet nuk duhet të na befasoj asgjë , sllavo maqedonasit janë vetëm kopje e dobët e sërbëve. Dhe e gjithë kjo nga një “popullë” që pretendon se është më i lashti në rruzulin tokësor. Kjo uretje është drita në tunelin e thellë të shqiptarëve, qe njekohësisht flet se jemi në rrugë të drejt , për aritjen e qëllimeve tona. Klasa politke sllave vazhdimisht manipulon me popullin e tyre , shumë më shumë se politika jonë me elktoratin shqiptarë. Në këtë aspekt lirisht mundë të them se shoqëria shqiptare është shumë më racionale. Sërbët ende vazhdojn të besojn se janë popull qiellor dhe se Kosova është toka e tyre e shejnt. Mendojn se një ditë zoti do ti dënoj të gjithë ata që grabitën tokën e bekuar dhe prap do të kthehet në pronësi të tyre, ndërsa sllavo maqedonasit janë të bindur se toka e tyre është biblike, prandaj cdo “analizë“ e tyre për rrethanat politike dhe historike ëshë plotësisht e saktë dhe se nuk do të kaloj edhe shumë kohë dhe do të krijohet një shtet me kufij deri në Selanik që do të quhet Maqedonia. Imagjinoni, cfarë logjike. Shqiptarët ne krahasim me sllavet e Maqedonisë, janë në pozit shumë të favorshme politike, historike, ekonomike dhe prap druhen dhe e shohim me shumë skepticizëm Shqiprinë Etnike. Prandaj pohoj me bindje të thell se në disa aspekte jemi shumë më përpara se shumë popuj ne Ballkan. Vetëm përcjellni deklaratat e Presidentit të Kosovës, kur protesutesit i quan vetëm huligan. Po sikur te porotestonin shqiptarët në Maqedoni, ne do të ishim teroristët, ekstremistët dhe seperatistët që kur nuk i ka pa bota. Shihni opinion publik në R. e Shqipëris, nuk del njeri që thotë se sërbët janë popull gjenetikisht gjenocidal. Nuk thotë njeri se gjithcka cka ka kjo tokë është në shërbim vetëm të shqiptarëve. Kjo është gjëja që më së shumti duhet të krenohemi . Ballafaqimi me realitetin është pasuria më e madhe qe kemi ne. Asnjeher nuk kemi qenë popullë qiellor, as popullë biblik, as nuk prezim nga zoti të dënoj ndokënd, por thjesht zhvillimi i mendimit kritik ndikon shumë në aritjen e qëllimeve tona.. Një shoqëri bëhet viktim e vetvetës vetëm kur humbë racionalitetin dhe ik nga e vërteta. .Në ballkan gati se të gjithë popujt nuk janë shkëput nga periudha e romantizimi, por ka edhe popuj që tani po e fillojn romantizmin e tyre.

Ka disa ditë që po dalin në pah ide të ndryshme për zgjidhjen e statusit te Kosovës. Po lindin me kile. Do të ishte normale sikur këto ide të ishin konstruktive për të ndihmuar këtë proces. Po siç duket qëllimi i tyre është shkaktimi i rremujes tek opinioni i përgjithshem. Liderët rusë vazhdimisht paraqesin propozime të cilat e favorizojnë politkën sërbe. Shumë prej propozimeve si qëllim kryesor kanë shtyrjen e zgjidhjes të statusit. Në realitet një ndër “zgjidhjet” më të këqija do të ishte shtyrja e statusit. Ne vazhdin e këtyre propozimeve pa asnjefarë pengese problemin e Kosovës e shohin të njejtë me atë të “Abkhazisë”
Duket pak absurde se si po i barazojnë kto dy cështje jo të barabarta. Ka shumë arsye për se duket absurde. Do të përmendja disa prej tyre.

• Kosova në ish Republikën Federative ka pasur gati se status të barabartë me të gjitha njësit tjera Federative ( me kushtetutën e vitit 1974). Ka më shumë se një shekull që Kosova egziston si etnitet i vecantë ( vilajeti i Kosovës). Abkhazia ka pasur shumë status më të ulët se vetë Republika Autonome e Gjeorgjisës. Edhe juridikisht nuk janë cështje te ngjajshme.
• Ndaj popullit të Kosovës është shkaktuar gjenocid. Ne “Abkazi”ka ndodh e kunderta. Rusët janë ata që kanë torturuar dhe masakruar popullin Gjorgjian.
• Kosova ka që tetë vjetë që po funksionon si Protektorat ndëekombëtar. Është nën jurisdikcionin ndërkombëtar dhe te instucioneve të Kosovës,
• Kthimi i Kosovës nën suverenitetin e Sërbisë do të destabilizoj Kosovën, Sërbinë dhe gjithë rajonin. Me “Abkhazinë” nuk ndodh e njëjta . Jemi edhe vetë dëshmitar se “Abkhazia” edhe me këtë status po funksionon mirë dhe nuk po e destabilizon Gjorgjinë dhe rajonin. (Por mund të ndodhë dicka vetëm nëse ka inicime prej Rusisë)
• Sërbia vazhdimisht ka mallteruar dhe persekutauar popullin Shqiptar. Ka gati se një shkekull që shqiptarët i trajtonin si qytetar të kategorisë së dytë. Gjë që kur nuk ka ndodhur me rusët në “Abkhazi”. Gjeorgjia për dallimi nga Jugosllavia ka qenë shumë e përgjegjshme ndaj etninteteve tjera.
• Në Sërbi vazhdojnë të mbajn gjallë ende doktrinën e Millosheviqit. Pas gjithë atyre ngjarjeve ne Sërbi është shumë e vështir që të ndryshosh kalsën politike. Ata edhe mund të jenë të reformuar (mendimi i BE), por ska dyshim se ende janë peng i politkës gjenocidale te Millosheviqit. Është shumë e pamoralshme që të kërkosh nga një popull që të pajtohet dhe te sillet se asgjë nuk ka ndodhur. Per dallim nga Sërbia , Gjorgjia qysh moti ka zgjedhur rrugën Demokratike.

Duke i parë këto argumente duket se këto dy raste nuk kan asnje farë ngjajshmërie ndërmjet tyre. Jam shumë i bindur se për këto gjëra nuk miren parasysh faktet dhe argumentet..Janë të kota tentimet për të analizuar ngjajshmëritë apo dallimet mes këtyre rasteve. Se a do të jetë apo jo Kosova precedent ose e ngajshme me “Abkazinë” do të vendosin fuqitë e mëdha. Nuk ka rast ne botë ku nuk do të gjeje ngjajshmëri mes dy rasteve. Fatkeqsisht Rusia po e luan rolin e nënës gjyshe sllave. Kjo nuk ëhstë edhe ndonje cudi e madhe, por nuk e kuptoj se si Rusia mbrenda natës u shëndrua një ndër shtetet qe i respekton aq rigorozisht konventat dhe ligjet ndërkombëtare. Po edhe sikur “Abkhazia” te ishte e ngjajshme me Kosovën, pa dyshim që më së shumti do ti shkonte për shtati Rusisë. Nuk cuditem shumë me propagandën Ruse , gjoja se Rusia na u shëndrua shteti më demokratik në botë, por cuditem me hipokrizinë e shteteve te BE, te cilat nuk kanë (nuk paraqesin) ndonjë kunder argument dhe shtiren se këto propozime janë shumë normale . Rusia e njohur ndërkombëtarisht si ndër shtetet që më së paku i respekton te drejtat e njeriut, sot i jipet e drejta të flaës për te drejtat e sërbëve ne Kosovë. Po sikur BE te luante rolë më konstruktiv dhe të ishte më unike, roli i Rusisë do të menjanohej shumë. Në rast se dështon procesi i zgjidhjes të statusit të Kosovës përgjegjësinë ma të madhe do ta mbaj BE. Ata ndihmuan Rusinë që të jetë shumë aktive në lojën e mundimshme për zgjidhjen e statusit, ndihmuan që Kosova nga problem rajonal te kaloj ne problem global. Nëse BE vazhdonë në të njëjtën rrugë frigohem se do të fillojnë Kosovën ta shohin precedent të barabartë me qytete te ndryshme, ndoshta edhe me ndonje lagje periferike të Brukselit.